Ile lat pracy w szczególnych warunkach powinien mieć pracownik, aby uzyskał prawo do emerytury?

articleImage: Ile lat pracy w szczególnych warunkach powinien mieć pracownik, aby uzyskał prawo do emerytury? fot. Thinkstock
Pracownica od dnia 1 września 1988 r. do 31. maja 2008 r. pracowała w warunkach szczególnych jako stolarz lakiernik w pełnym wymiarze czasu pracy i stale (praca ta odpowiada pozycji wymienionej jako lakierowanie ręczne lub natryskowe - nie hermetyzowane określone w wykazie A dział XIV poz. 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.). W sierpniu 2009 r. pracownica ukończyła 55 lat, nie przystąpiła do OFE, rozwiązała stosunek pracy i wykazała na dzień 31 grudnia 1998 r. 25 lat i 7 miesięcy stażu pracy. Organ rentowy odmówił prawa do emerytury powołując się na brak 15-letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych.
Z jakich przepisów wynika, że pracownica powinna mieć 15-letni okres zatrudnienia przed 1 stycznia 1999 r. (skoro ZUS na swoich stronach internetowych podaje, że wystarczy co najmniej jeden dzień zatrudnienia w tych warunkach przed dniem 1 stycznia 1999 r. aby można było przejść na emeryturę)?
Warunek osiągnięcia 15-lat pracy w szczególnych warunkach przed dniem 1 stycznia 1999 r. wynika z art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Osoba, która 55 lat ukończyła w 2009 r. urodziła się w 1954 r., a więc co do zasady należy do tej osoby stosować przepisy o ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., czyli Rozdziału 1 Działu II - art. 24 i nast. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) - dalej u.f.u.s. Tym osobom przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet. Przewidziano kilka wyjątków (np. art. 24 ust. 2 i art. 184 u.f.u.s., o których poniżej). Z treści pytania wynika, że pracownica była zainteresowana ustaleniem prawa do emerytury w obniżonym wieku ze względu na pracę w szczególnych warunkach, czyli na zasadach przewidzianych dla osób urodzonych przed 1949 r. w art. 32 u.f.u.s. Szczególne warunki pracy pozwalają tym osobom na przejście na emeryturę w wieku 55 lat, jeżeli okres pracy w tych warunkach wynosił co najmniej 15 lat i spełnione zostały pozostałe wymagania do przejścia na emeryturę (zgodnie z powołanym w pytaniu rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze; Dz. U. Nr 8, poz. 43, z późn. zm.).

Niestety dla osób urodzonych po 1949 r. skorzystanie z tej możliwości uzależniono od spełnienia dodatkowych warunków. Według art. 184 u.f.u.s. ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w odpowiednich przepisach (m.in. w przepisach, do których odsyła wskazany powyżej art. 32 u.f.u.s. - w tym przypadku - 55 lat), jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy u.f.u.s. (1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet oraz
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 u.f.u.s., czyli dla kobiet - 20 lat.
Spełnienie tych warunków oceniane jest na dzień 1 stycznia 1999 r. Z pytania wynika, że nie zostały one spełnione: pracownica przed 1999 r. osiągnęła mniej niż 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Dlatego organ rentowy odmówił prawa do emerytury powołując się na brak 15-letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych. Przepis ten wyjątkowo pozwala osobom, które pracowały w szczególnych warunkach przed 1999 r. na wcześniejsze przejście na emeryturę, nie można więc go interpretować rozszerzająco - na korzyść zainteresowanej.
Uwaga o tym, że "ZUS na swoich stronach internetowych podaje, że wystarczy co najmniej jeden dzień zatrudnienia w tych warunkach przed dniem 1 stycznia 1999 r. aby można było przejść na emeryturę" prawdopodobnie nie dotyczy emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na starych zasadach, o której była mowa powyżej, ale emerytury pomostowej - nowego świadczenia - przewidzianego dla osób urodzonych po 1948 r., czyli dla grupy wiekowej pracownicy, o której mowa w pytaniu. Według art. 24 ust. 2 u.f.u.s. dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, z wyjątkiem ubezpieczonych mających prawo do emerytury na warunkach określonych w art. 32, 33, 39, 40, 46, 50, 50a i 50e, 184 oraz w art. 88 Karty Nauczyciela, zostaną ustanowione emerytury pomostowe. Pracownicy dotyczy art. 32. Niestety emerytury pomostowe, uregulowane ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656) zostały przewidziane dla pracownika, który spełnił łącznie następujące warunki:
urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;
ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat - ten warunek został spełniony;
osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet - ten warunek został spełniony;
ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn - ten warunek został spełniony;
przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 u.f.u.s. ten warunek został spełniony;
po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych - z pytania nie wynika, żeby ten warunek został spełniony i wydaje się, że właśnie jego zabrakło i nie będzie łatwy do spełnienia, gdyż w art. 3 ust. 1 i wskazanych tam załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych nie wymieniono prac związanych z lakierowaniem ręczny lub natryskowym, analogicznych do wskazanych w załączniku do rozporządzenia z 1983 r., o którym mowa powyżej;
nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy - ten warunek został spełniony.

W związku z powyższym pracownica, o której mowa w pytaniu nie spełniała również warunków do nabycia prawa do emerytury pomostowej, ponieważ łącznie z warunkiem "co najmniej jednego dnia zatrudnienia w tych warunkach przed dniem 1 stycznia 1999 r." musi być spełniony warunek "co najmniej jednego dnia zatrudnienia po dniu 31 grudnia 2008 r." w szczególnych warunkach według nowego wykazu załączonego do ustawy o emeryturach pomostowych.

Dorota Dzienisiuk - specjalista z zakresu prawa pracy
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z:
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

Inne artykuły o zbliżonej tematyce

Nie znaleziono żadnych artykułów.
Zapisz się na bezpłatny Newsletter HR i Prawa Pracy

Ile lat pracy w szczególnych warunkach powinien mieć pracownik, aby uzyskał prawo do emerytury?

Wyświetlanie listy artykułów

Warto przeczytać

  • Likwidacja stanowiska - odprawa dla zwolnionego pracownika

    Obrazek do artykułu: Likwidacja stanowiska - odprawa dla zwolnionego pracownika

    Pracodawca wypowiedział pracownicy umowę o pracę na podstawie art. 32 § 1 pkt 3 i § 2 k.p., z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Przyczyną wypowiedzenia jest likwidacja stanowiska pracy. Likwidacja ta jest podyktowana złą kondycją finansową zakładu pracy. Czy w związku z powyższym zakład pracy jest zobowiązany wypłacić pracownicy jakąś odprawę lub odszkodowanie? Kiedy to powinno... Więcej

  • W 2014 roku pracownicy odbiorą dwa wolne dni za święta przypadające w soboty

    Obrazek do artykułu: W 2014 roku pracownicy odbiorą dwa wolne dni za święta przypadające w soboty

    W tym roku pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę będą mogli skorzystać z prawa do odebrania dnia wolnego za przypadające w sobotę święto. Taka możliwość to efekt wyroku Trybunału Konstytucyjnego z października 2012 roku. W tym roku w sobotę wypadają dwa dni świąteczne. W ubiegłym nie było takiego przypadku. Więcej

  • Koniec wysokich zasiłków macierzyńskich dla przedsiębiorczych mam

    Obrazek do artykułu: Koniec wysokich zasiłków macierzyńskich dla przedsiębiorczych mam

    Od 2015 r. kobiety prowadzące działalność gospodarczą nie będą mogły liczyć na wysoki zasiłek macierzyński, jeśli przed urodzeniem dziecka krótko podlegały dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, czytamy w Serwisie Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Więcej

Aktualności - Kadry

Tego samego autora