Świadczenia socjalne

Obowiązki pracodawcy w zakresie zaspokajania określonych potrzeb pracowników wynikają zarówno z kodeksu pracy jak i ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Obowiązki wynikające z kodeksu pracy mają charakter fakultatywny zaś z ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych – obligatoryjny. W efekcie u pracodawcy występują skutki podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych, z tytułu ustawowych, obligatoryjnych świadczeń socjalnych jak również z tytułu świadczeń socjalnych, wprowadzonych w drodze regulaminowej, wewnętrznej.
articleImage: Świadczenia socjalne fot. Thinkstock
1. Wprowadzenie

Pracodawca, zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) - k.p., stosownie do posiadanych możliwości ma obowiązek zaspokajania materialnych, socjalnych i kulturalnych potrzeb pracowników. Niezależnie od tego obowiązki takie na pracodawcę nakłada ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 z późn. zm.). - u.z.f.ś.s. O ile świadczenia, o których mówi kodeks pracy są uzależnione od posiadanych możliwości pracodawcy, o tyle ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych wprowadza obligatoryjność świadczeń. Zatem u pracodawcy wystąpią skutki podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych, z tytułu ustawowych, obligatoryjnych świadczeń socjalnych oraz z tytułu świadczeń socjalnych, wprowadzonych w drodze regulaminowej, wewnętrznej.

Kategorie świadczeń, definicję działalności oraz obiektów służących działalności socjalnej zawiera ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Nie oznacza to, że poza tymi kategoriami i definicjami pracodawca na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 16 k.p., nie może tych pojęć rozszerzać. Różnica dotyczy jednak źródeł finansowania obu rodzajów działalności socjalnej oraz zasad wydatkowania środków i rozliczania ich jako koszty uzyskania przychodów w podatku dochodowym. Wydatki wynikające z ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych są ściśle określone i limitowane w przepisach ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.) - u.p.d.o.p. Wydatki związane z dodatkową działalnością socjalną pracodawcy każdorazowo podlegają ocenie na zasadzie powstania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy ich poniesieniem a uzyskiwanymi przychodami przez pracodawcę.

2. Definicja działalności socjalnej

Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.z.f.ś.s. działalność socjalna obejmuje usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, udzielanie pomocy materialnej - rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową. Zakładowymi obiektami socjalnymi są natomiast ośrodki wczasowe i kolonijne, domy wypoczynkowe, sanatoria, ogrody działkowe, obiekty sportowo-rekreacyjne, żłobki i przedszkola oraz obiekty służące działalności kulturalnej. Jest to ścisły katalog obiektów, które mogą być zaliczone do zakładowych obiektów socjalnych. Obiektami socjalnymi nie będą m.in. budynki stołówek zakładowych, które w tym przepisie nie zostały wymienione.

W świetle ścisłego katalogu działalności socjalnej, zdefiniowanej w ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, do działalności socjalnej nie można zaliczyć niektórych wydatków ponoszonych przez pracodawców na rzecz pracowników, a dotyczących m.in.:

1) wydatków na prowadzenie przyzakładowego żywienia zbiorowego w formie stołówek, barów, restauracji, bufetów lub na dopłaty dla firmy prowadzącej to wyżywienie, na zlecenie pracodawcy;

2) wydatków na utrzymanie przyzakładowej służby zdrowia lub wydatków na korzystanie z usług publicznych i niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej;

3) wydatków na organizację szczepień ochronnych i profilaktycznych dla pracowników;

4) wydatków na finansowanie kosztów dojazdów pracowników do pracy, organizowanych w zakresie własnym lub na zlecenie pracodawcy przez wynajętego przewoźnika, w tym taksówek;

5) wydatków związanych ze świętami okolicznościowymi w firmie pracodawcy, nie powiązanych jednocześnie z imprezami o charakterze kulturalnym, sportowo-rekreacyjnym;

6) wydatków na szkolenia, podnoszenie kwalifikacji zawodowych lub przekwalifikowanie pracowników.

Nie ma natomiast przeszkód, aby wiele z wymienionych wyżej świadczeń mogło być finansowanych w ramach poszerzonej działalności socjalnej, stosownie do posiadanych możliwości pracodawcy, na zasadach określonych w regulaminie wewnętrznym.

3. Osoby uprawnione do korzystania ze świadczeń i zasady wypłaty świadczeń

Osobami uprawnionymi do korzystania ze świadczeń socjalnych są:

1) u pracodawców prowadzących działalność socjalną:

a) pracownicy i członkowie rodzin pracowników,

b) emeryci i renciści, byli pracownicy i ich rodziny,

c) inne osoby, którym pracodawca w regulaminie zakładowym przyznał prawo do świadczeń.

2) u pracodawców nie mających obowiązku prowadzenia działalności socjalnej - pracownicy korzystający w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.

Od 2003 roku zakres osób uprawnionych do świadczeń uległ zmianie w tych przypadkach, w których pracodawca nie ma obowiązku tworzenia funduszu. Zmiany te dotyczą pracowników zatrudnionych u pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników, jednakże nie więcej niż 20 w przeliczeniu na pełne etaty.

Przepisy ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych nie dają możliwości bezpośredniego przyznawania świadczeń socjalnych osobom zatrudnionym na umowę zlecenia lub umowę o dzieło, jeżeli regulamin wydatkowania środków funduszu i przyznawania świadczeń nie przewiduje takiej możliwości. Rozszerzanie zakresu osób uprawnionych do korzystania z funduszu o osoby na które nie jest dokonywany odpis podstawowy lub częściowy powoduje w rezultacie zaniżanie świadczeń dla uprawnionych ustawowo pracowników i wymaga zgody związków zawodowych lub osoby wyznaczonej do reprezentowania pozostałych pracowników.

4. Źródła finansowania działalności socjalnej

Zgodnie z art. 5 u.z.f.ś.s. fundusz tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych. Wysokość odpisu na jednego zatrudnionego ustalana jest w proporcji do przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą. Wysokość odpisu wynosi odpowiednio w stosunku do tak ustalonego wynagrodzenia:

1) 37,5% na jednego zatrudnionego,

2) 5% w pierwszym roku nauki, 6% w drugim i 7% w trzecim roku nauki na jednego pracownika młodocianego,

3) 50% na jednego pracownika zatrudnionego w szczególnie uciążliwych warunkach pracy,

4) 50% na każdego pracownika zatrudnionego przez pracodawcę na obszarze, na którym występują szkodliwe uciążliwości dla środowiska,

5) 6,25% na każdego emeryta i rencistę uprawnionego do opieki socjalnej byłego pracodawcy.

Środki funduszu mogą być dodatkowo zwiększone o:

1) darowizny i zapisy osób fizycznych i prawnych,

2) odsetki od środków funduszu,

3) wpływy z oprocentowania pożyczek udzielonych na cele mieszkaniowe,

4) przychody z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych służących działalności socjalnej w części nie przeznaczonej na utrzymanie lub odtworzenie zakładowych obiektów socjalnych.

Stosownie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2000 r., I PKN 538/99obowiązek przekazania na wyodrębniony rachunek zakładowego funduszu świadczeń socjalnych przychodów z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych, wynikający z art. 7 ust. 1 pkt 7 u.z.f.ś.s. dotyczy środków, które aktualnie służą działalności socjalnej, a nie tych które służyły w okresach poprzednich lub mogłyby służyć tej działalności w przyszłości (...)

Anna Piotrkiewicz 22.10.08
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z:
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

Inne artykuły o zbliżonej tematyce

Nie znaleziono żadnych artykułów.

Perspektywy HR 2014

Zapisz się na bezpłatny Newsletter HR i Prawa Pracy

Świadczenia socjalne

Wyświetlanie listy artykułów

Warto przeczytać

  • Od 1 marca 2014 r. nowe kwoty najniższych emerytur i rent

    Obrazek do artykułu: Od 1 marca 2014 r. nowe kwoty najniższych emerytur i rent

    Od 1 marca 2014 r. obowiązują nowe kwoty najniższych emerytur i rent, a także dodatków oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent z tytułu osiągania przychodu z działalności zarobkowej, czytamy w Serwisie Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Więcej

  • Koniec wysokich zasiłków macierzyńskich dla przedsiębiorczych mam

    Obrazek do artykułu: Koniec wysokich zasiłków macierzyńskich dla przedsiębiorczych mam

    Od 2015 r. kobiety prowadzące działalność gospodarczą nie będą mogły liczyć na wysoki zasiłek macierzyński, jeśli przed urodzeniem dziecka krótko podlegały dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, czytamy w Serwisie Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Więcej

  • Wskaźnik do wyliczenia ekwiwalentu za urlop w 2014 r.

    Obrazek do artykułu: Wskaźnik do wyliczenia ekwiwalentu za urlop w 2014 r.

    Współczynnik ekwiwalentowy służy do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany przez pracownika w naturze urlop wypoczynkowy i jest ustalany w każdym roku odrębnie. Stosuje się go do obliczania ekwiwalentu, do którego pracownik nabył prawo w ciągu tego roku kalendarzowego. W 2014 r. współczynnik do ekwiwalentu wynosi 20,83, czytamy w Serwisie Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Więcej

Aktualności - Kadry

Tego samego autora

Nie znaleziono żadnych artykułów.
Polecamy: