Zgłoszenie osoby współpracującej do ZUS-u

articleImage: Zgłoszenie osoby współpracującej do ZUS-u fot. Thinkstock
Żona prowadzi działalność gospodarczą, planuje zatrudnić męża na umowę zlecenia bądź umowę o dzieło bez wynagrodzenia. Mąż zatrudniony jest na podstawie umowy o prace i otrzymuje wynagrodzenie przekraczające kwotę minimalnego wynagrodzenia.
Czy należy zgłosić męża do ZUS jako osoba współpracująca?

Małżonek, który wykonuje pracę na podstawie nieodpłatnej umowy zlecenia albo umowy o dzieło zawartej z małżonką, która prowadzi pozarolniczą działalności gospodarczą podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba współpracująca, chyba że nie pozostaje z tą małżonką we wspólnym gospodarstwie domowym. Jeżeli taki małżonek jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, zawartej z innym podmiotem niż małżonka, i jego podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tego tytułu jest co najmniej równa kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę, z tytułu współpracy przy prowadzonej przez małżonkę pozarolniczej działalności gospodarczej obowiązkowo podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia - stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) - dalej u.s.u.s., oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) - dalej u.ś.o.z. - stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego. Dotyczy to jednak wyłącznie odpłatnych umów zlecenia, a więc takich umów na podstawie, których zleceniobiorca za wykonane zlecenie otrzymujące od zleceniodawcy wynagrodzenie. Świadczy o tym choćby treść art. 18 ust. 3 u.s.u.s., określającego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Nieodpłatne umowy zlecenia nie stanowią więc tytułu do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

Tytułu do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego nie stanowi także umowa o dzieło. Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o dzieło nie zostały bowiem wymienione art. 6 ust. 1 u.s.u.s. oraz art. 66 ust. 1 u.ś.o.z., czyli wśród osób, dla których ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne są ubezpieczeniami obowiązkowymi. Jeżeli umowa o dzieło jest wykonywana w okolicznościach, o których mowa w art. 8 ust. 2a u.s.u.s. (tj. umowa o dzieło jest zawarta z własnym pracodawcą lub wykonywana na jego rzecz), to od osiągniętego z jej tytułu przychodu należne są składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Należy przy tym dodać, że w odróżnieniu do umowy zlecenia umowa o dzieło może być tylko umową odpłatną, gdyż w świetle art. 627 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) do jej istotnych cech należy określenie wynagrodzenia należnego przyjmującemu zamówienia od zamawiającego z tytułu wykonania dzieła.

Do osób objętych obowiązkiem ubezpieczeń społecznych i obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego należą osoby współpracujące z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność (w tym pozarolniczą działalność gospodarczą). Stosownie do art. 8 ust. 11 u.s.u.s. za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. Za osobę współpracującą dla potrzeb ubezpieczeń społecznych - co wynika z art. 8 ust. 2 w związku z art. 8 ust. 11 u.s.u.s. - uważa się również pracownika (za wyjątkiem osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego), jeżeli spełnia ona kryteria dla osób współpracujących. Z art. 5 pkt 24 u.ś.o.z., wynika, że na gruncie ubezpieczenia zdrowotnego pojęcie "osoby współpracującej z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność" jest rozumiane analogicznie jak w zakresie ubezpieczeń społecznych.

Nie ulega wątpliwości, że osoba wykonująca pracę na podstawie odpłatnej umowy zlecenia, nawet jeżeli spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu jako zleceniobiorca. Brak jest bowiem w u.s.u.s. w odniesieniu do zleceniobiorców przepisu analogicznego do tego jaki zawarty jest w art. 8 ust. 2 u.s.u.s. w odniesieniu do pracowników, a wykonywanie pracy na podstawie odpłatnej umowy zlecenia stanowi odrębny od współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności tytuł do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Natomiast nie dotyczy to przypadku wykonywania pracy na podstawie nieodpłatnej umowy zlecenia lub umowy o dzieło, której nie towarzyszy stosunek pracy. Nieodpłatna umowa zlecenia i umowa o dzieło - zgodnie z tym co zostało stwierdzone już wcześniej - nie stanowią tytułu do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, a co za tym idzie osoba, która wykonuje pracę na podstawie takiej umowy, spełniająca wyżej przedstawione kryteria dla osoby współpracującej, ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega jako osoba współpracująca. Osoby ta nie jest bowiem zleceniobiorcą ani pracownikiem w rozumieniu przepisów u.s.u.s. i u.ś.o.z.

Stąd też, jeżeli małżonek wykonuje pracę na podstawie nieodpłatnej umowy zlecenia albo umowy o dzieło, którą zawarł z małżonką prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, w zakresie ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jest uważany za osobę współpracującą, chyba że nie pozostaje ze swoją małżonką we wspólnym gospodarstwie domowym. Z art. 9 ust. 1 i 1a u.s.u.s. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c u.ś.o.z. wynika, że osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, która równocześnie jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę zwartej z innym podmiotem niż osoba prowadzącą tą działalność, i jego podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy jest co najmniej równa kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2009 r. - 1276 zł), obowiązkowo podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Współpraca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności stanowi w takim przypadku tytuł tylko do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.
Piotr Kostrzewa 04.02.09
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z:
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

Inne artykuły o zbliżonej tematyce

Nie znaleziono żadnych artykułów.
Zapisz się na bezpłatny Newsletter HR i Prawa Pracy

Zgłoszenie osoby współpracującej do ZUS-u

Wyświetlanie listy artykułów

Warto przeczytać

  • Likwidacja stanowiska - odprawa dla zwolnionego pracownika

    Obrazek do artykułu: Likwidacja stanowiska - odprawa dla zwolnionego pracownika

    Pracodawca wypowiedział pracownicy umowę o pracę na podstawie art. 32 § 1 pkt 3 i § 2 k.p., z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Przyczyną wypowiedzenia jest likwidacja stanowiska pracy. Likwidacja ta jest podyktowana złą kondycją finansową zakładu pracy. Czy w związku z powyższym zakład pracy jest zobowiązany wypłacić pracownicy jakąś odprawę lub odszkodowanie? Kiedy to powinno... Więcej

  • W 2014 roku pracownicy odbiorą dwa wolne dni za święta przypadające w soboty

    Obrazek do artykułu: W 2014 roku pracownicy odbiorą dwa wolne dni za święta przypadające w soboty

    W tym roku pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę będą mogli skorzystać z prawa do odebrania dnia wolnego za przypadające w sobotę święto. Taka możliwość to efekt wyroku Trybunału Konstytucyjnego z października 2012 roku. W tym roku w sobotę wypadają dwa dni świąteczne. W ubiegłym nie było takiego przypadku. Więcej

  • Koniec wysokich zasiłków macierzyńskich dla przedsiębiorczych mam

    Obrazek do artykułu: Koniec wysokich zasiłków macierzyńskich dla przedsiębiorczych mam

    Od 2015 r. kobiety prowadzące działalność gospodarczą nie będą mogły liczyć na wysoki zasiłek macierzyński, jeśli przed urodzeniem dziecka krótko podlegały dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, czytamy w Serwisie Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Więcej

Aktualności - Kadry

Tego samego autora